
Internationale rechtszaken over genderzorg
Waar het juridische pad in Nederland nog wordt opengetrokken, is in de Angelsaksische landen al een spoor getrokken. Onderstaand een overzicht van de belangrijkste rechtszaken die het denken over transgenderzorg, informed consent en aansprakelijkheid de afgelopen jaren hebben verlegd.
Bell vs Tavistock (Verenigd Koninkrijk, 2020)
Keira Bell, gestart met puberteitsblokkers op haar zestiende en later detrans, klaagde de Tavistock-kliniek aan over informed consent bij minderjarigen. De High Court oordeelde op 1 december 2020 dat het hoogst onwaarschijnlijk is dat een kind van 13 jaar of jonger kan instemmen met puberteitsblokkers, en twijfelachtig bij 14- en 15-jarigen. Het Court of Appeal vernietigde die uitspraak in september 2021. Inmiddels liep ook de Cass Review, die tot de sluiting van Tavistock GIDS in 2024 leidde.
Chloe Cole vs Kaiser Permanente (Verenigde Staten, lopend)
Chloe Cole kreeg op haar dertiende puberteitsblokkers en testosteron en onderging op haar vijftiende een dubbele mastectomie. Later detransitioneerde ze en klaagde ze Kaiser Permanente aan, onder meer over gebrekkig informed consent. Haar zaak is een spil in de Amerikaanse golf van detrans-procedures. Een poging van Kaiser om de zaak naar arbitrage te verplaatsen werd afgewezen en in september 2025 door het hof van beroep bevestigd.
United States vs Skrmetti (Verenigde Staten, 2024-2025)
Het Amerikaanse Supreme Court boog zich over de vraag of een verbod door de staat Tennessee op gendertransitie-zorg voor minderjarigen in strijd is met de Equal Protection Clause. Het Hof oordeelde in 2025 dat dat niet het geval is. Daarmee is in de VS het pad gemaakt voor verboden in inmiddels meer dan twintig staten — een ontwikkeling die in Nederland weinig aandacht krijgt.
Zweedse en Finse heroriëntatie
In Zweden en Finland verliep de wending grotendeels buiten de rechtbank om, maar via beleidsdoorlichtingen. SBU (Zweden, 2022) vond het bewijs voor puberteitsremmers en hormonen bij minderjarigen onvoldoende; de Finse COHERE-richtlijn (2020) adviseert uiterste voorzichtigheid en zet psychosociale zorg voorop. Zweden geeft deze behandelingen alleen nog in onderzoeksverband of in uitzonderlijke gevallen.
Doorwerking naar Nederland
Geen van deze uitspraken bindt Nederlandse rechtbanken, maar zij laten zien hoe in andere landen over informed consent en aansprakelijkheid wordt geoordeeld.
Bronnen
- Bell v Tavistock [2020] EWHC 3274 (Admin); [2021] EWCA Civ 1363. bailii.org
- Cole v Permanente Medical Group, Superior Court of California, San Joaquin County (2023-2025).
- United States v Skrmetti, 603 U.S. (2025).
- SBU (2022) en COHERE (Finland, 2020) richtlijnenrapporten.
